18. öldin með Pétri Gunnarssyni

Loksins er verið að fjalla um brot úr Íslandssögunni í vönduðum heimildaþáttum í sjónvarpi allra landsmanna. Þættir Péturs Gunnarssonar á rúv um 18. öldina eru stórskemmtilegir, fróðlegir og ljóðrænir en líka beittir. Þetta timabil er svo mergjað og fullt af efni til. Á þessum tíma geysa Móðuharðindin, sjúkdómar, fátækt og neyð hrjá landsmenn auk spillingar og einokunar. Myndefni er af skornum skammti frá þessum tíma en í þáttunum er veruleg hugmyndaauðgi hvað það varðar. Handrit og efnistök eru til fyrirmyndar og mjög skemmtilega staðfært til samtímans. Pétur hikar ekki við að taka upp þráðinn frá hinum frægu sjónvarpsþáttum Baldurs Hermannssonar um Þjóð í hlekkjum hugarfarsins (1993) þar sem kvarnaðist verulega úr hetjulegri ímynd íslenskra stórbænda sem héldu vinnufólki sínu og leiguliðum í ánauð. Pétur dregur ekki fjöður yfir hvernig auðmannablokkir átjándu aldar koma ár sinni fyrir borð og fjallar raunsæislega um spillingu og hagsmunapot embættismanna og landeigenda. Það væri auðvitað snilld að gera þætti um t.d. 16., 17. og 19. öld sem eru líka stórmerkileg tímabil. Pétur er þægilegur sagnamaður eins og við er að búast og ást hans á viðfangsefninu er smitandi. Hann tekur sig einstaklega vel út í flíspeysunni, hvort sem hann er staddur í dimmum torfkofa eða í sölum glæstra halla í Köbenhavn.

Litríkt sumar

Það er allavega sumarlegt að kaupa sér (svartan) bol, varalit og augnskugga. Fékk smá Kringlukast í dag. Varð mér líka úti um gula garðkönnu og stóra alparós á svalirnar sem blómstrar (vonandi) í fjólubláu.

Sumar?

Inga er búin í prófum í MH og komin í sumarfrí fram í ágúst. Það er ótrúlegt að hún skyldi hafa verið á svölunum í sólbaði að lesa undir söguprófið fyrir nokkrum dögum. Þá hélt ég að sumarið væri komið. En síðan þá hefur bæði rignt, blásið og snjóað. Húsbíllinn er kominn í hlaðið svo líkur eru á að sumarið komi brátt fyrir alvöru. 

Roadhouse-rýni

Nýir veitingastaðir hafa sprottið upp eins og gorkúlur um allan bæ á síðustu árum og hamborgarastaðir virðast blómstra sem aldrei fyrr. Roadhouse er á Snorrabraut og sérhæfir sig í hamborgurum að hætti Kanans, amerískum bjór (Flying Road Dog af matseðlli var reyndar ekki til), heimagerðum frönskum og barbekjú- og grillsósum. Staðurinn er stór og hrár og hátt til lofts, sem er smart en verst er að það glymur í öllu, þarna voru nokkrir hávaðasamir og kátir hópar að fá sér hammara og það fór ekki fram hjá neinum hvað þeim fór á milli. Þjónustan var fín, margir þjónar og allir á þönum. Ekkert var gefið upp um hvaða rauðvín væri í boði en glasið kom fljótlega á borðið og bragðaðist ágætlega. Kókið var úr kút en ekki flösku eins og hefði mátt búast við á svona stað. Cadillac hamborgari með gráðosti var með of miklu ostabragði, frábærum rauðlauk og kartöflurnar voru stökkar og góðar. Grillaður lax með kartöflu-”grit” og brimsöltu brokkólí var mjög góður. Ekkert er verið að vesenast með salat með réttunum. Þetta eru alvöru kaloríubombur, ekta almennilegir og metnaðarfullir hamborgarar og grillréttir, sæmilega skikkanlegt verð m.v. gott hráefni (hammari 1890 kr, lax 2390) stuð á staðnum og ég mæli með að tjekka á þessu.

Frænkur

Hafmeyjur á Budduleikum 2012

Um sl. helgi sl. hittumst við 13 frænkur (systkinadætur í móðurætt) í Ytri-Vík við Eyjafjörð og skemmtum okkur saman (myndir hér). Það var frábært í einu orði sagt. Allar svo skemmtilegar og fyndnar og þykir svo vænt hverri um aðra, endurfundir voru hjartnæmir, gullkornin flugu, galdraðar voru fram dýrindis veitingar og stiginn villtur dans fram  undir morgun. Þema helgarinnar var hafið og voru borðskreytingar og búningar í samræmi við það. Þarna voru sjóliðar, síldarstúlkur og snurvoðir á ferli ásamt bláhærðum gyðjum og skeljaskreyttum dísum. Við fórum ma.a. í gönguferð og í parís skv. stífum leikreglum og í heimsókn í Kalda á Árskógsströnd (besti bjór í heimi). Ég er strax farin að hlakka til næsta hittings, mínar elskulegu frænkur.

Óttar og Inga

Svo kurteis og prúð, þessar elskur

Icelandair-hlaupið

Í dag skokkaði ég 7 km í Icelandair-hlaupinu, Það gekk mjög vel og var afar gaman, var í góðum fíling og átti inni fyrir lokasprettinum, Yndislegt veður og svaka góð stemning, Er rosalega ánægð með mig, held ég hafi verið 43 mín. Að taka þátt í hlaupi er afskaplega hvetjandi og skemmtilegt.

Sveinn Pálsson (1762-1840)

25. apríl er dagur umhverfisins.Hann er haldinn á fæðingardegi Sveins Pálssynar læknis og náttúrufræðings (1762-1840). Sveinn segist reyndar sjálfur vera fæddur 24. apríl í sjálfsævisögu sinni sem hann ritaði síðasta árið sem hann lifði. Hér má lesa fyrirlestur sem ég flutti um Svein og upplýsingaöldina í Öskju 24. apríl sl. Á 18. öld er svo margt að gerast, ekki bara hörmungar og neyð, einokun og tvöfalt siðgæði, eldgos og pestir heldur er nútíminn að verða til og maðurinn sem sjálfsvera.

Snjókarlinn í Sevilla

Um síðustu helgi var ég í Sevilla á Spáni með Brynjari og vinnufélögum hans. Yndisleg borg í Andalúsíu, þröngar götur, frábærir veitingastaðir, sangria og nautaat, sítrónur og appelsínur á trjánum, ólívur, tapas og sól, bara snilld.  Vorum á mjög vel staðsettu og fínu hóteli, Hotel Zenit. Hápunktur ferðarinnar var heimsókn í ólífuverksmiðju Figaro í þorpinu Ozuna og olíuframleiðslu fjölskyldufyrirtækisins 1881. Ég sem ætlaði varla að nenna í þá reisu en svo var þetta bæði fróðlegt og skemmtilegt. Ég lærði t.d. að  svartar ólífur vaxa ekki á trjánum. Mestmegnid var lífinu svo tekið rólega. Keypti mér Snjókarlinn efitr Jo Nesbö í fríhöfninni og gat varla lagt hana frá mér alla ferðina. Lauk við hana í vélinni á leiðinni heim og  hefði viljað lesa meira. Hrikalega spennandi, Nesbö kann alveg að halda manni við efnið. Las hana m.a.s. í heillangri biðröðinni fyrir utan kastalann Reales Alcázares í steikjandi sól. Kastalinn sem er að grunni til frá 11. öld er mögnuð blanda arabískrar og kristinnar hönnunar og hvert herbergi þrungið sögu. Þar dvelja konungshjónin ávallt þegar þau koma til Sevilla. Litum líka á Pavillion spænsku konungsættarinnar um aldir, en þangað hefur örugglega verið ágætt að skreppa þegar hirðlífið var orðið þreytandi.  Einnig skoðuðum við risavaxna dómkirkjuna og príluðum upp í turninn til að virða fyrir okkur útsýnið yfir alla borgina. Veðrið var yndislegt, 25-27 stiga hiti og við gömlu sátum í forsælunni.

Sveinn Pálsson, Anniversaria 1795

Nosologica (sjúkdómar)

Í febrúarmánuði kom til mín gömul kona vestan úr Flóa í Árnessýslu til að leita lækninga á óþægilegu kýli á tannholdi neðra góms. Þegar ég ætlaði að stinga á því með hnífsoddi, fann ég eitthvað hart fyrir egginni, og sem ég hreyfði meira við þessu, datt kýlið af, eins og það lagði sig. Sá ég þá, að þetta var Patella (olbogaskel), og var dýrið lifandi innan í skelinni og mun stærra en títuprjónshaus. Hafði það sogið sig fast við tannholdið og angrað það, svo að sárindi og þroti mynduðust í kring, en skelin sjálf var orðin hulin seigu slími (materia plastica). Við nánari eftirgrennslan varð ég þess vísari, að konan hafði fyrst orðið vör sárinda, eftir að hún hafði etið söl… Fóru þrautirnar vaxandi, án þess að láta sér segjast við blóðtökur, smyrsl né koppasetningu skottulækna, sem til náðist, unz svo var komið, sem áður greinir. Í lautinni ofan við brjóstbeinið hafði konan líka sarcoma (krabbameinsæxli), var orðið gríðarstórt af því, að ýmsu hafði verið troðið inn í það til að halda því opnu (bls. 686-7).